Tifan | तिफन | Class 9 | अक्षरभारती | भावार्थ |

तिफन 

कवी - विठ्ठल वाघ 

 | अक्षरभारती | Class 9 |

                                       - प्रियंका चंद्रात्रे 

भावार्थ 

  कवी ' विठ्ठल वाघ ' यांनी पेरणी, बैलांविषयीचे प्रेम, पावसाच्या दिवसांतील मातीचा सुगंध, शेतकऱ्यांचे स्वप्न, पावसाच्या आगमनाने शेतकऱ्यांची होणारी शेतीकामाची धावपळ याचे वर्णन या कवितेत केले आहे. 

तिफन हे शेतीमध्ये पेरणीसाठी वापरले जाणारे पारंपारिक अवजार आहे. याला तीन फणा 

 ( लोखंडी टोक ) असतात, ज्यामुळे एकाच वेळी तीन ओळीत बियाणे पेरले जाते. बैलाच्या साहाय्याने चालवल्या जाणाऱ्या या अवजाराचा उपयोग जमिनीवर सारी पाडून, बियाणे योग्य खोलीत पेरून ते मातीने झाकण्यासाठी केला जातो.  

Visit our YouTube channel : Chandratre's Edu Hub

काया मातीत मातीत तिफन चालते तिफन चालते 

ईज नाचते थयथय ढग ढोल वाजवते 

काळ्याभोर मातीत तिफन चालत आहे. आकाशात विजा चमकत आहे जणू काही त्या थयथय नाचत आहे आणि ढगांचा गडगडाट सुरू आहे जणू काही ढग ढोल वाजवत आहेत.

Read More : उजाड उघडे माळरानही | Class 9 |

नंदी बैलाच्या जोळीले सदाशीव हकालते 

वटी बांधून पोटाले पाराबती उनारते 

वटी पोटाले बांधते झोयी काटीले टांगते 

झोयी काटीले टांगते त्यात तानुलं लळते 

त्यात तानुलं लळते ढग बरसते 

सदाशीव म्हणजे शेतकरी शेतामध्ये नंदीबैलाच्या जोडीला तिफन बांधून हाकारत आहे. त्यावेळी सदाशिवाची पत्नी पार्वती ( पाराबती ) आपल्या पोटाला पदराची ओटी बांधून त्यात बियाणे घेऊन पेरणी करत आहे. पार्वतीने आपले तान्हुले बाळ झोळीत ठेवले आहे आणि ती झोळी झाडाच्या फांदीला बांधून ठेवली आहे. बाळ झोळीत रडत आहे आणि त्याच वेळी पाऊस सुरू झाला आहे. 

Read More : शाल | Class 10 |

काकरात बिजवाई जसं हासरं चांदनं 

धरतीच्या आंगोपांगी लाळानौसाचं गोंदनं 

सरीवरी सारी येती माती न्हातीधुती होते 

तिचा कस्तुरीचा वास भूल जीवाले पाळते 

भूल जीवाले पाळते वाट सांजीले पाहेते 

मैना वाटुली पाहेते राघू तिफन हानते 

राघू तिफन हानते ढग बरसते 

काकरात बिजवाई म्हणजे काळ्या मातीत पेरलेले बी\ धान्य जणू हसणारं चांदणं वाटत आहे. पेरलेले ते धान्य पाहून असे वाटते जणू धरतीच्या अंगावर लाडाने नवसाचे गोंदनच काढले आहे. सगळीकडे पावसाच्या सरीवर सरी बरसत आहेत. जणू काही त्या मातीला न्हाऊ घालत आहेत. माती ओलीचिंब होऊन तिचा कस्तुरीसारखा सुगंध सगळीकडे पसरलेला आहे. या मातीचा सुगंध मनाला मोहित करत आहे. तिकडे संध्याकाळच्या वेळी मैना ( शेतकऱ्याची बायको ) घरी आपल्या राघूची ( शेतकऱ्याची ) वाट पाहते. मात्र शेतकरी शेतात तिफन चालवत आहे. पाऊस पडत आहे.

Read More : पुन्हा एकदा | Class 9 |

वला टाकती तिफन शितू वखर पाहेते 

पानी भिजलं ढेकूल लोनी पायाले वाटते 

काया ढेकलात डोया हीर्व सपन पाहेते 

डोया सपन पाहेते काटा पायात रुतते 

काटा पायात रुतते लाल रगत सांडते हीर्व सपन फुलते

 हीर्व सपन फुलते ढग बरसते 

तिफन बियाण्याच्या ओळी ताकत पुढे जात आहे. मागून एक मदतनीस ( शितू ) वखराने ( अवजाराने ) ते बी मातीत ढकलत आहे. पावसाच्या पाण्याने भिजलेले मातीचे ढेकूळ पायाला लोण्याप्रमाणे मऊ लागत आहे. या काळ्या ढेकळात आपल्या कष्टाने, मेहनतीने हे शेत हिरवेगार होईल, शेतात धान्य डोलू लागेल असे स्वप्न डोळयांनी पाहत असताना शेतकऱ्याच्या पायात काटा रुततो. काटा रुतल्यामुळे पायातून रक्त येऊ लागते. पण शेतकऱ्याला त्या वेदना जाणवत नाही. कारण त्याने केलेल्या कष्टामुळे, मेहनतीमुळे हिरवेगार शेत होणार आहे असा त्याला विश्वास आहे. पाऊस पडत आहे.